Bezpieczeństwo UVC w systemach dezynfekcji
Promieniowanie UVC może inaktywować mikroorganizmy, ale niekontrolowana ekspozycja stanowi jednocześnie zagrożenie dla oczu i skóry. Dlatego ocena bezpieczeństwa systemu dezynfekcji musi uwzględniać łącznie źródło, długość fali, dostępne promieniowanie, czas ekspozycji, odległość i stan pracy. Techniczne osłony i blokady mają pierwszeństwo przed środkami organizacyjnymi i środkami ochrony indywidualnej.
Sam mechanizm inaktywacji jest omówiony w części dezynfekcja UV; niniejsza strona dotyczy zagrożenia i sposobu jego kontroli.
Typy systemów według ryzyka ekspozycji
| Typ systemu | Typowe ryzyko ekspozycji | Środek priorytetowy |
|---|---|---|
| Zamknięty reaktor lub kanał | Wydostanie się promieniowania podczas konserwacji lub przez nieszczelność | Obudowa, blokada, zwolnienie na czas konserwacji |
| Osłonięty system powierzchniowy | Promieniowanie rozproszone i szczątkowe | Obudowa, wyłączenie, pomiar w punktach dostępu |
| Otwarte pomieszczenie lub system powietrzny | Ekspozycja bezpośrednia lub odbita | Planowanie stref, kontrola dostępu, ocena ekspozycji |
| Urządzenie ręczne | Bliskość, niewłaściwe użycie, zmieniający się kąt | Ograniczenia konstrukcyjne, jasne zasady eksploatacji, środki ochrony |
| System Far-UVC | Ekspozycja zależna od widma i czasu | Zmierzyć pełne widmo i sprawdzić względem obowiązującego limitu |
Wartości graniczne, ocena ważona działaniem oraz ocena ryzyka są szczegółowo omówione w części bezpieczeństwo pracy i bezpieczeństwo fotobiologiczne.
Na koniec uwaga dotycząca tzw. dezynfekcji Far UV przy 222 nm:
Napromieniowanie UV skóry w celu dezynfekcji generalnie nie jest zalecane. Federalny Urząd ds. Ochrony Radiologicznej w Niemczech (BfS) odradza wystawianie się na intensywne promieniowanie UV w celu dezynfekcji. Przy stosowaniu promieniowania UVC wymagana jest ostrożność. Istnieje ryzyko uszkodzenia oczu i skóry. BfS zaleca również ostrożność w przypadku urządzeń wykorzystujących źródła „Far-UV-C". Oczywiście również dla tych długości fal „Far-UV-C" muszą być przestrzegane wymagania bezpieczeństwa pracy.
Poniższa literatura ma pomóc w zagadnieniach związanych z dezynfekcją UV:
CIE 155 „Air disinfection by ultraviolet radiation", 2003
CIE Position Statement on the Use of Ultraviolet (UV) Radiation to Manage the Risk of COVID-19 Transmission, maj 2020
DIN EN 62471:2009-03 Bezpieczeństwo fotobiologiczne lamp i systemów lampowych; dla produktów z lampami UV dodatkowo IEC 62471-6:2022 – Część 6: Produkty z lampami ultrafioletowymi
EN 14255-1:2005 Pomiar i ocena indywidualnej ekspozycji na niekoherentne promieniowanie optyczne - Część 1: Promieniowanie ultrafioletowe emitowane przez źródła sztuczne w miejscu pracy
EN 14255-4:2006 – Pomiar i ocena indywidualnej ekspozycji na niekoherentne promieniowanie optyczne - Część 4: Terminologia i wielkości stosowane w pomiarach ekspozycji UV, widzialnej i IR
ISO 15858:2016 UV-C Devices – Safety information – Permissible human exposure
ISO 15714:2019 Method of evaluating the UV dose to airborne microorganisms transiting in-duct ultraviolet germicidal irradiation devices
DIN EN 60335-2-65:2023-08; VDE 0700-65:2023-08 Elektryczny sprzęt do użytku domowego i podobnego – Bezpieczeństwo użytkowania – Część 2-65: Wymagania szczegółowe dotyczące urządzeń do oczyszczania powietrza (zastępuje wydanie z 2013-02 oraz zmianę A2:2014-04)
DIN EN IEC 60598-1:2022-03: Oprawy oświetleniowe - Część 1: Wymagania ogólne i badania (seria EN 60598 może być stosowana jako podstawa oceny ryzyka z uwzględnieniem bezpieczeństwa mechanicznego, elektrycznego i termicznego)
Dyrektywa 2006/25/WE (Sztuczne promieniowanie optyczne)
Rozporządzenie (UE) 2023/988 w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów (zastępuje dyrektywę 2001/95/WE. Nowe rozporządzenie obowiązuje od 13 grudnia 2024 r.) W Niemczech rozporządzenie uzupełnia ustawa o bezpieczeństwie produktów (ProdSG).
ICNIRP Guidelines on Limits of Exposure to Ultraviolet Radiation of Wavelength between 180 nm and 400 nm (Incoherent Optical Radiation), opublikowane w Health Physics 87(2): 171-186, 2004
GLA „Position Statement on Germicidal UV-C Irradiation UV-C SAFETY GUIDELINES" stan na 05-2020
GLA „Germicidal UV-C Irradiation -SOURCES, PRODUCTS AND APPLICATIONS" stan na 09-2020
Literatura stan na 12-2020
Uwaga:
Niniejsze zestawienia wartości granicznych, środków ochrony i wymagań nie są kompletne. Obowiązują ustawy, wytyczne i normy w odpowiednio aktualnie obowiązującej wersji wraz z odpowiednio aktualnie obowiązującymi częściami. Wszystkie informacje podawane są bez gwarancji i bez roszczenia do kompletności.
W jaki sposób powstaje sam efekt – fluencja, krzywe zależności dawka-odpowiedź i technologie reaktorów – jest omówione na stronie zastosowań dezynfekcja UV; zastosowanie do materiałów opakowaniowych i linii napełniania opisano w części technika opakowaniowa i napełniania.
Najczęściej zadawane pytania dotyczące czasu trwania dezynfekcji UVC
Jak długo trwa dezynfekcja?
Czas wynika z wymaganej dawki podzielonej przez natężenie napromienienia w miejscu, w którym znajduje się organizm. Przy 254 nm redukcja o cztery rzędy wielkości wymaga około 8 mJ/cm² dla E. coli, 22 mJ/cm² dla Cryptosporidium i Giardia, 81 mJ/cm² dla przetrwalników Bacillus subtilis oraz 167 mJ/cm² dla adenowirusów; normy DIN 19294 i ÖNORM M 5873 przyjmują 40 mJ/cm² jako dawkę równoważną redukcji. W zamkniętej komorze napromieniowania osłoniętej ze wszystkich stron, zapewniającej natężenie napromienienia 10 mW/cm², oznacza to sekundy – dawka 40 mJ/cm² zostaje osiągnięta po czterech sekundach. W otwartym pomieszczeniu lub instalacji powietrznej, która musi mieścić się w wartościach granicznych dla promieniowania dostępnego, dopuszczalne natężenia napromienienia są o rzędy wielkości niższe; tam osiągnięcie tej samej dawki trwa od kilku minut do kilku godzin. Krótki czas ekspozycji nigdy więc nie oznacza, że system jest bezpieczny: ocena bezpieczeństwa i dowód skuteczności to dwa odrębne zagadnienia. Dawki dla poszczególnych poziomów redukcji logarytmicznej oraz ograniczenia procesowe podano w części Dezynfekcja UV, a wartości graniczne w części bezpieczeństwo pracy i bezpieczeństwo fotobiologiczne.
Autor: dr Mark Paravia
Dr inż. Mark Paravia jest dyrektorem zarządzającym Opsytec Dr. Gröbel GmbH w Ettlingen i kieruje akredytowanym laboratorium wzorcującym. Po badaniach nad impulsowymi wyładowaniami ekscymerowymi w ksenonie w Instytucie Techniki Świetlnej na KIT, jego aktualnym obszarem zainteresowań jest technika pomiaru promieniowania optycznego. Jest zastępcą przewodniczącego Komitetu Normalizacyjnego DIN FNL 7 „Promieniowanie optyczne" oraz członkiem Grupy Projektowej DVGW ds. Dezynfekcji UV.
