Rozporządzenie w sprawie maszyn i akt o cyberodporności dla systemów UV i technologii pomiaru UV

20 stycznia 2027 r. rozporządzenie (UE) 2023/1230 zastąpi dyrektywę maszynową 2006/42/WE. Wprowadza ono jedno wymaganie, którego stara dyrektywa nie zawierała: ochronę sprzętu, oprogramowania i danych związanych z bezpieczeństwem przed uszkodzeniem. W przypadku systemów UV ma to szczególny wymiar, którego ogólna literatura jeszcze nie porusza. Wielkością związaną z bezpieczeństwem nie jest tu przełącznik drzwiowy, lecz wielkość fizyczna mierzalna – natężenie napromienienia w W/m² oraz wyliczona z niego dawka w J/m².

Niniejszy artykuł klasyfikuje oba rozporządzenia w odniesieniu do systemów napromieniowania, czujników UV i mierników UV. Jest przeznaczony dla inżynierów konstruktorów oraz osób odpowiedzialnych za oznakowanie CE, którzy wprowadzają systemy do obrotu, a także dla działów zapewnienia jakości i kierownictwa laboratoriów, którzy walidują dawkę i proces.

Istnieją dwa rozporządzenia z trzema terminami, a pierwszy z nich już wyprzedza harmonogramy planistyczne wielu producentów.

Rozporządzenie maszynowe nie przewiduje okresu przejściowego ani wyprzedaży zapasów. Liczy się moment wprowadzenia do obrotu, a nie rozpoczęcie prac projektowych. System zaprojektowany w 2025 r. i po raz pierwszy udostępniony w lutym 2027 r. będzie oceniany według nowego rozporządzenia.

Oba rozporządzenia realizują różne cele. Rozporządzenie maszynowe chroni ludzi przed szkodami fizycznymi; cyberbezpieczeństwo jest tam środkiem do celu. Akt w sprawie cyberodporności chroni same elementy cyfrowe, niezależnie od tego, czy atak miałby konsekwencje fizyczne. Wynika z tego rozróżnienie, które ma największe znaczenie w praktyce: rozporządzenie maszynowe obejmuje wyłącznie funkcje związane z bezpieczeństwem, natomiast Akt w sprawie cyberodporności obejmuje wszystkie elementy cyfrowe produktu.

Punkt 1.1.9 załącznika III rozporządzenia (UE) 2023/1230 nosi tytuł „Ochrona przed uszkodzeniem“. W istocie przepis ten wymaga pięciu rzeczy:

• Sprzęt, oprogramowanie i dane związane z bezpieczeństwem muszą być chronione przed niezamierzonym i celowym uszkodzeniem.
• Oprogramowanie zainstalowane w celu zapewnienia bezpiecznej pracy musi pozostać możliwe do zidentyfikowania.
• Ingerencje w oprogramowanie związane z bezpieczeństwem lub w jego konfigurację muszą być możliwe do prześledzenia; odpowiednie dowody muszą być gromadzone i zabezpieczane.
• Połączenie z innym urządzeniem lub komunikacja z nim nie mogą prowadzić do powstania sytuacji niebezpiecznej.
• Ponadto punkt 1.2.1 wymaga, aby systemy sterowania były odporne na dające się racjonalnie przewidzieć złośliwe próby dostępu ze strony osób trzecich.

Słowo „niezamierzone“ jest często pomijane. Obejmuje ono nie tylko atak z zewnątrz, lecz każdą fałszyfikację: błędną aktualizację, zakłóconą elektromagnetycznie transmisję wartości zadanej, błąd bitowy w pamięci parametrów. Ten, kto odczytuje ten przepis wyłącznie jako wymóg cyberbezpieczeństwa, pomija połowę obowiązku – a także fakt, że część niezbędnych środków prawdopodobnie istnieje już dzięki ocenie EMC i niezawodności i wystarczy je jedynie przypisać.

Miarą nie jest kompletność, lecz proporcjonalność w stosunku do racjonalnie przewidywalnych zdarzeń. Laboratoryjna komora napromieniowania w zamkniętej sieci instytutu badawczego wymaga innego nakładu niż system połączony z siecią zakładową.

To pytanie należy rozstrzygnąć przed wszystkimi innymi, ponieważ decyduje ono o tym, czy 20 stycznia 2027 r. jest w ogóle terminem granicznym dla danego urządzenia. Definicja maszyny zawarta w rozporządzeniu wymaga układu napędowego oraz co najmniej jednej ruchomej części – obu tych elementów łącznie, a nie tylko jednego z nich.

Jeżeli Państwa system posiada układ napędowy i co najmniej jedną ruchomą część, należy go oceniać jako maszynę zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2023/1230; w przeciwnym razie zastosowanie mają przepisy dotyczące urządzeń elektrycznych, w szczególności dyrektywa niskonapięciowa 2014/35/UE oraz dyrektywa EMC 2014/30/UE.

Komora utwardzania BSM-03 firmy Opsytec Dr. Gröbel GmbH posiada pneumatyczną przesłonę pracującą przy ciśnieniu od 4 do 6 bar oraz ruchomy nośnik próbek o udźwigu 20 kg. Obecne są zatem zarówno układ napędowy, jak i ruchoma część; komora jest traktowana jako maszyna, a jej deklaracja zgodności UE powołuje się na dyrektywę maszynową. Od 20 stycznia 2027 r. jej miejsce zajmie rozporządzenie (UE) 2023/1230. W modelu BSL-02 personel obsługujący jest w pełni chroniony przed promieniowaniem UV wewnątrz całkowicie zamkniętej i monitorowanej komory napromieniowania.

Jednostki sterujące z serii UV LED są natomiast wprowadzane do obrotu zgodnie z dyrektywą niskonapięciową 2014/35/UE oraz dyrektywą EMC 2014/30/UE. Nie są to ani maszyny, ani elementy bezpieczeństwa.

Technika pomiarowa stanowi przykład przeciwny. Spektroradiometr SR900 jest wyraźnie skonstruowany jako spektrometr matrycowy bez ruchomych części. Nie jest zatem maszyną – a miernik, który nie pełni żadnej funkcji bezpieczeństwa w Państwa systemie, nie jest również elementem bezpieczeństwa w rozumieniu tego rozporządzenia.

Ochrona tkwi w blokadzie zabezpieczającej, a nie w interpretacji prawnej.

Tu właśnie technologia UV się różni. W ogólnym bezpieczeństwie maszyn wielkość związana z bezpieczeństwem to zwykle stan – drzwi otwarte lub zamknięte, napęd swobodny lub zablokowany. W systemie UV jest to wartość zmierzona. I ta sama wartość zmierzona może pełnić trzy różne role.

Ochrona osób. Natężenie napromienienia decyduje o tym, czy dotrzymane są wartości graniczne narażenia z dyrektywy 2006/25/WE. Dla oceny ryzyka istotne jest jednak nie samo przekroczenie, lecz ciężkość skutku ostrego.

Dwa ostre skutki niekoherentnego promieniowania UV są dobrze opisane. Zapalenie spojówek wywołane promieniowaniem UV – znane także jako fotokeratitis lub „oko łukowe" – według niemieckich Zasad Technicznych dotyczących Sztucznego Promieniowania Optycznego (TROS IOS) daje się zauważyć dopiero pięć do dziesięciu godzin po ekspozycji i ustępuje po jednym do trzech dni. Jest ono wyraźnie uznawane za odwracalne, ponieważ w rogówce i spojówce stale tworzą się nowe komórki nabłonkowe. Rumień UV pojawia się dwie do ośmiu godzin po przekroczeniu indywidualnej dawki progowej i zanika po trzech do czterech dni.

Same TROS IOS rozróżnia te ostre, odwracalne skutki od długoterminowych, nieodwracalnych i rakotwórczych skutków promieniowania UV. Wykres ryzyka w normie EN ISO 13849-1 ocenia ciężkość pojedynczego zdarzenia – a dla tego zdarzenia obowiązuje ciężkość S1, czyli lekkie i zazwyczaj odwracalne uszkodzenie ciała. Przy S1 wymagany poziom zapewnienia bezpieczeństwa pozostaje co najwyżej na poziomie PL c, nawet przy częstej ekspozycji i słabej możliwości uniknięcia.

Nie zwalnia to jednak nikogo z obowiązku przestrzegania wartości granicznych narażenia. Powtarzający się rumień zwiększa ryzyko długoterminowe, a uszkodzenia DNA występują nawet poniżej widocznego progu zaczerwienienia. Właśnie dlatego wartości graniczne z dyrektywy 2006/25/WE oraz obowiązki wynikające z niemieckiego rozporządzenia OStrV nadal obowiązują równolegle do oceny maszynowej.

W każdym razie słabym punktem oceny nie jest ciężkość skutku, lecz możliwość jego uniknięcia. Latencja wynosząca kilka godzin sprawia, że osoba narażona nie zauważa tego w chwili ekspozycji. Parametr P musi więc zostać oceniony niekorzystnie. I właśnie z tego wynika właściwy środek zaradczy: nie funkcja nadzorująca, lecz konstrukcja z natury bezpieczna – zamknięta komora, pierwszy krok normy EN ISO 12100. Tam, gdzie promieniowanie nie opuszcza obudowy, nie powstaje narażenie, które musiałby wychwycić monitor dawki.

W całkowicie zamkniętej komorze napromieniowania pomiar dawki nie jest zatem funkcją bezpieczeństwa, lecz wielkością procesową. Ochronę zapewnia obudowa i blokada, uzupełnione oznakowaniem i instrukcją zgodnie z DIN EN 12198-1.

Tam, gdzie nie może wystąpić narażenie, dawka nie ma czego monitorować.

Bezpieczeństwo higieniczne. W dezynfekcji dawka chroni nie operatora, lecz osoby trzecie. Niedoszacowana dawka prowadzi do nieskutecznego zabiegu, przy czym na samym systemie nic nie jest widoczne. Jeśli dawka napromieniowania jest w Państwa aplikacji wielkością chroniącą osoby trzecie, integralność łańcucha pomiarowego stanowi część oceny bezpieczeństwa, a nie jedynie kwestię jakości.

Jakość procesu. Przy utwardzaniu, sztucznym starzeniu lub badaniu fotostabilności dawka jest parametrem jakościowym. Jej zafałszowanie prowadzi do braków lub nieważnego wyniku badania, a nie do obrażeń ciała. Załącznik III pkt 1.1.9 nie ma tu zastosowania – ale zastosowanie ma Cyber Resilience Act, gdy tylko zaangażowane są elementy cyfrowe.

Przyporządkowanie zależy więc od zastosowania, nie od urządzenia. Jeśli komponent pełni funkcję bezpieczeństwa w Państwa systemie, jego parametry należą do danych związanych z bezpieczeństwem zgodnie z Załącznikiem III pkt 1.1.9; jeśli przetwarza on wyłącznie wielkości procesowe, tak nie jest. Rozróżnienie to musi zostać dokonane, uzasadnione i udokumentowane w ocenie ryzyka – nie wynika ono z karty danych.

Uwagi wymaga jeden przypadek graniczny. Jednostka wyświetlająca RM-32 ma wyjścia przełączające. Jeśli zintegrują Państwo wyjście przełączające w funkcji bezpieczeństwa, ustawiony próg przełączania staje się danymi związanymi z bezpieczeństwem. Jeśli wyjście jedynie sygnalizuje granice procesu, to samo ustawienie pozostaje parametrem jakościowym. Opsytec Dr. Gröbel dostarcza spójny pomiarowo, wzorcowany kanał pomiarowy; ocena okablowania pozostaje po stronie producenta maszyny.

Wyjście przełączające staje się związane z bezpieczeństwem dopiero poprzez sposób jego okablowania.

Przykład sprawia, że podział odpowiedzialności staje się namacalny. W komorze utwardzania BSM-03 funkcję ochronną pełni aktywne urządzenie ryglujące osłonę; jest to element bezpieczeństwa. Poprzez nie włączane jest napięcie sterujące dla stateczników lamp oraz dla przesłony. Koncepcja jest uzupełniona instrukcjami ostrzegawczymi oraz monitorowaniem położenia krańcowego przesłony. Ryzyko szczątkowe krótkotrwałej ekspozycji stanowi ostre podrażnienie oka.

Konsekwencja dla załącznika III pkt 1.1.9 jest istotna: ochrona powstaje przed układem sterowania, a nie w jego obrębie. Ktoś, kto zmieni kontrolę dawki, nie może obejść ryglowania osłony – bez włączonego napięcia sterującego nie działa ani statecznik, ani przesłona. Powierzchnia ataku związana z bezpieczeństwem oprogramowania pozostaje więc niewielka.

Nie jest to obserwacja poboczna, lecz sedno dowodu. Załącznik III pkt 1.1.9 wymaga ochrony oprogramowania i danych związanych z bezpieczeństwem. Tam, gdzie funkcja ochronna jest zrealizowana sprzętowo i umieszczona przed układem sterowania, zbiór oprogramowania związanego z bezpieczeństwem się zmniejsza – i właśnie ten tok rozumowania powinien znaleźć się w dokumentacji technicznej, poparty schematami obwodów oraz opisem urządzenia ryglującego osłonę.

Rygla osłony, który odcina napięcie, nie da się przeprogramować.

Projekt normy dotyczący ochrony przed zakłóceniami operuje przykładami z ogólnej budowy maszyn. W przypadku łańcucha pomiarowego UV scenariusze wyglądają inaczej. Poniższa tabela ma stanowić punkt wyjścia do własnej analizy zagrożeń, a nie ostateczną listę.

Dwa ostatnie wiersze to najczęstsze przypadki w praktyce – i żaden z nich nie jest atakiem. Właśnie dlatego załącznik III pkt 1.1.9 wyraźnie obejmuje również niezamierzone zakłócenia.

Obecnie opracowywana jest osobna norma dotycząca ochrony przed korupcją. DIN EN 50742 „Bezpieczeństwo maszyn – Ochrona przed korupcją“ istnieje jako projekt z 2026-03 i jest przygotowywana w komitecie technicznym CENELEC 44X. Projekt opisuje trzyetapową procedurę: identyfikację krytycznych zasobów, analizę zagrożeń, określenie wymaganego poziomu ochrony. Jako poziomy ochrony definiuje etapy od SRSL0 do SRSL3, przy czym SRSL0 opisuje całkowicie izolowaną sieć. Do analizy zagrożeń otwarte są dwie równoważne ścieżki: analiza specyficzna dla producenta maszyny lub zastosowanie procesów z serii norm IEC 62443.

Jeśli Państwo eksploatują system pomiarowy w całkowicie izolowanej sieci zakładowej, odpowiada to poziomowi ochrony SRSL0 z tego projektu. Nie wynika z tego żadne domniemanie zgodności, dopóki projekt nie zostanie umieszczony w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

To samo dotyczy szerszego kontekstu: do tej pory żadna zharmonizowana norma nie została umieszczona w Dzienniku Urzędowym w odniesieniu do rozporządzenia (UE) 2023/1230. Wykazanie zgodności musi więc na razie odbywać się poprzez własny opis rozwiązania w dokumentacji technicznej. Obowiązujące normy mogą i powinny być wykorzystywane jako stan wiedzy technicznej, jednak nie stanowią dowodu.

O poziomie ochrony decyduje architektura sieci, nie pojedyncze urządzenie.

Oba przepisy wymagają dowodów. W przypadku systemu UV dowód, który należy przedstawić, ma charakter metrologiczny: chodzi o to, czy wyświetlana wartość odpowiada wartości rzeczywistej.

Opsytec Dr. Gröbel GmbH prowadzi dwa laboratoria akredytowane zgodnie z normą DIN EN ISO/IEC 17025:2018-03: laboratorium wzorcujące K-20284-01-00 oraz laboratorium badawcze PL-20284-01-00. Wzorcowanie obejmuje zakres od 200 do 1000 nm oraz od 0,2 µW/cm² do ponad 10 W/cm², z niepewnością pomiaru ≥ 2,8 %. Laboratorium badawcze przeprowadza również ocenę zgodnie z ASTM G138-12, CIE 250:2022 oraz klasyfikacją fotobiologiczną według IEC 62471-6:2022.

Wzorcowanie z zachowaniem spójności pomiarowej stanowi metrologiczną podstawę takiego dowodu. Nie jest ono jednak stwierdzeniem zgodności produktu z rozporządzeniem maszynowym: akredytacja dotyczy usługi wzorcowania i badania, a nie samego produktu.

Spójność pomiarowa nie zastępuje deklaracji zgodności – umożliwia jej wykazanie.

Ochrona przed manipulacją to tylko jeden element oceny ryzyka. W odniesieniu do samego promieniowania nadal obowiązują znane zasady: DIN EN 12198-1:2008-11 dotycząca oceny i redukcji zagrożeń wynikających z promieniowania emitowanego przez maszyny, z kategoriami promieniowania 0, 1 i 2; DIN EN 62471:2009-03 dotycząca fotobiologicznej klasyfikacji źródła do grup ryzyka; oraz niemieckie rozporządzenie w sprawie ochrony pracowników przed zagrożeniami wynikającymi ze sztucznego promieniowania optycznego (OStrV) określające obowiązki operatora.

Od 20 stycznia 2027 r. DIN EN 12198-1 będzie stosowana w ramach oceny ryzyka na podstawie rozporządzenia (UE) 2023/1230, a nie dyrektywy maszynowej. Sama metodyka oceny nie ulega zmianie.

Szczegóły dotyczące przebiegu i gojenia się ostrych skutków znajdą Państwo pod adresem Rumień UV w miejscu pracy. Pełny przegląd obowiązujących przepisów, wraz z kategoriami i odległościami oceny, dostępny jest pod adresem Wytyczne, normy i standardy w zakresie promieniowania UV.

Cyber Resilience Act nie odnosi się do definicji maszyny, lecz do połączenia z danymi. Jeśli dla produktu przewidziano bezpośrednie lub pośrednie połączenie z danymi z urządzeniem lub siecią, jest to produkt z elementami cyfrowymi w rozumieniu Rozporządzenia (UE) 2024/2847. Technika pomiarowa jest więc objęta tym rozporządzeniem, mimo że nie jest maszyną.

Spektroradiometry, dozymetry i mierniki przenośne nie mają ani układu napędowego, ani żadnej części ruchomej. Jednak ponieważ połączenie z danymi z komputerem do oceny wyników jest zamierzone, Cyber Resilience Act mimo to obowiązuje. Co się nie rusza, nie jest maszyną – ale i tak jest objęte przepisami.

W przypadku czujników decyduje rodzaj połączenia. Sondy UV, czujniki inline i czujniki PLC podają natężenie napromienienia jako sygnał analogowy od 0 do 10 V lub od 4 do 20 mA; jeśli czujnik jest podłączony wyłącznie analogowo, trzeba indywidualnie zbadać, czy w ogóle istnieje połączenie z danymi w rozumieniu rozporządzenia. Natomiast PLC.D oferuje RS-485, RS-232 i USB i jest tym samym bezspornie produktem z elementami cyfrowymi. PLC.net przesyła odczyty za pośrednictwem Ethernet, Modbus TCP i eksportu CSV, a zasilany jest przez Power over Ethernet typu 1. Instrukcja obsługi i karta danych określają zastosowanie w zamkniętej sieci zakładowej; urządzenie działa z ustalonym adresem IP.

Tylko protokół przekształca sygnał pomiarowy w element cyfrowy.

Dwie cechy konstrukcyjne mają bezpośredni wpływ na pkt 1.1.9 załącznika III oraz na załącznik I Cyber Resilience Act. Zmiany wymagają fizycznego naciśnięcia przycisku na urządzeniu, co dotyczy również aktualizacji oprogramowania układowego – aktualizacji nie można zainstalować zdalnie. Ponadto asortyment produktów firmy Opsytec Dr. Gröbel GmbH nie zawiera żadnych interfejsów radiowych ani zdalnego serwisowania; dyrektywa o urządzeniach radiowych 2014/53/UE oraz seria norm EN 18031 nie mają zatem zastosowania do tych urządzeń.

Opsytec Dr. Gröbel GmbH ustanowiła proces zgłaszania na podstawie art. 14 Cyber Resilience Act. Zgłoszenia dotyczące podatności przyjmowane są za pomocą danych kontaktowych podanych w impressum.

Kto musi stać przy urządzeniu, nie zmienia go z sieci.

Podobnie jest po stronie sterowania. LedControl Touch oferuje RS485 i USB, opcjonalnie interfejs internetowy LAN, Modbus RTU i ASCII, a także prostą aktualizację oprogramowania układowego. Parametryzacja jest chroniona hasłem i podzielona na osobne role administratora i operatora. Kontrola dostępu oraz udostępnianie aktualizacji zabezpieczeń należą do zasadniczych wymagań w załączniku I Rozporządzenia (UE) 2024/2847.

W zakresie wyłączania związanego z bezpieczeństwem istnieje jasny podział zadań, i to właśnie w tym miejscu wiele kart danych staje się nieprecyzyjnych. Wejście blokady bezpieczeństwa LedControl jest galwanicznie izolowane; jednostka sterująca i moduły LED pracują z bezpiecznym niskim napięciem 24 V DC i w razie usterki mogą zostać całkowicie wyłączone. Poziom zapewnienia bezpieczeństwa jest jednak osiągany nie przez jednostkę sterującą, lecz przez obwód: dwukanałowy nadzór drzwi ochronnych z monitorowanymi zewnętrznymi stycznikami jest, według producenta, odpowiedni do Kategorii 4 i PL e zgodnie z EN ISO 13849-1 oraz SIL 3 zgodnie z EN 62061, o ile można wykluczyć zwarcia w obwodzie sterowania elementu wykonawczego oraz w obwodzie czujnika. Wartości charakterystyczne odnoszą się do zewnętrznych elementów bezpieczeństwa; obliczenie funkcji bezpieczeństwa jest specyficzne dla danej instalacji.

Dla w pełni zamkniętej komory o stopniu ciężkości S1 zwykle wystarczający jest niski poziom zapewnienia bezpieczeństwa. Jeśli operator klasyfikuje wyżej, przykład podłączenia obejmuje zakres do Kategorii 4 i PL e.

Poziom zapewnienia bezpieczeństwa jest osiągany przez obwód, a nie przez jednostkę sterującą.

Zastąpienie lamp rtęciowych modułami UV LED zmienia widmo, rozkład natężenia napromienienia, a często również system sterowania. Jeśli taka konwersja stanowi istotną modyfikację, wymaga przeprowadzenia nowej oceny zgodności – a osoba lub firma, która jej dokonuje, staje się producentem zmodyfikowanej maszyny, nawet jeśli wcześniej była tylko jej użytkownikiem.

Dla oceny istotne jest, czy konwersja tworzy nowe zagrożenie lub zwiększa istniejące ryzyko. Gdy zmienia się zakres widmowy, obie sytuacje są zasadniczo możliwe: klasyfikacja fotobiologiczna źródła według DIN EN 62471:2009-03 może się zmienić, a czujnik dawki wzorcowany dla starego widma po konwersji będzie wskazywał nieprawidłowe wartości.

Jeśli Państwa urządzenie zostanie wprowadzone do obrotu po raz pierwszy po 20 stycznia 2027 r., obowiązuje rozporządzenie (UE) 2023/1230, nawet jeśli prace projektowe rozpoczęły się wcześniej. To samo dotyczy urządzenia, które na mocy prawa musi być traktowane jako nowa maszyna z powodu konwersji przeprowadzonej po tej dacie.

Czy system napromieniowania UV podlega rozporządzeniu w sprawie maszyn (UE) 2023/1230?

Tylko jeśli posiada układ napędowy i co najmniej jedną część ruchomą, taką jak przesłona, stół obrotowy lub ruchomy nośnik próbek. Komora bez części ruchomych jest urządzeniem elektrycznym i podlega dyrektywom niskonapięciowej i EMC.

Co dokładnie wymaga załącznik III pkt 1.1.9 „Ochrona przed uszkodzeniem"?

Sprzęt, oprogramowanie i dane związane z bezpieczeństwem muszą być chronione przed niezamierzonym i celowym sfałszowaniem. Zainstalowane oprogramowanie musi pozostać możliwe do zidentyfikowania, ingerencje muszą być identyfikowalne, a połączenie z innym urządzeniem nie może prowadzić do powstania sytuacji niebezpiecznej.

Kiedy monitorowanie dawki UV stanowi funkcję bezpieczeństwa?

Nie w całkowicie zamkniętej komorze – tam obudowa zapewnia ochronę, a dawka jest wielkością procesową. Staje się związane z bezpieczeństwem, gdy chroni osoby trzecie, na przykład przy dezynfekcji, lub gdy system jest eksploatowany bez pełnej obudowy.

Jakiego poziomu zapewnienia bezpieczeństwa (PL) wymaga blokada bezpieczeństwa komory napromieniowania UV?

Ciężkość ostrej ekspozycji na UV jest z reguły S1, czyli lekkie i zazwyczaj odwracalne obrażenie: fotokeratitis goi się w ciągu jednego do trzech dni zgodnie z TROS IOS. Na wykresie ryzyka normy EN ISO 13849-1 S1 ogranicza wymagany poziom zapewnienia bezpieczeństwa co najwyżej do PL c.

Czy czujnik UV jest elementem bezpieczeństwa w rozumieniu rozporządzenia w sprawie maszyn?

Z reguły nie. Zależy to od jego funkcji w systemie, a nie od typu czujnika: jeśli czujnik dostarcza wyłącznie wartości procesowe, nie jest elementem bezpieczeństwa. W zamkniętej komorze jest to przypadek typowy. Klasyfikacja jest dokonywana w ramach oceny ryzyka.

Czy akt w sprawie cyberodporności (CRA) dotyczy również mierników UV i czujników UV?

Tak, gdy tylko dla urządzenia przewidziane jest bezpośrednie lub pośrednie połączenie danych z urządzeniem lub siecią. Radiometr z portem USB jest zatem objęty regulacją, mimo że nie jest maszyną. W przypadku wyłącznie analogowego połączenia klasyfikację należy zbadać indywidualnie dla każdego przypadku.

Czy potrzebuję dwóch oznaczeń CE, jeśli zastosowanie mają zarówno rozporządzenie w sprawie maszyn, jak i CRA?

Nie, pozostaje jedno oznaczenie CE. Może ono zostać umieszczone tylko wtedy, gdy spełnione są oba rozporządzenia, a oba muszą zostać wymienione w deklaracji zgodności UE. Ocena zgodności jest przeprowadzana odrębnie dla każdego rozporządzenia.

Czy przekształcenie systemu UV na UV LED staje się istotną modyfikacją?

Może. Istotne jest, czy powstaje nowe zagrożenie lub czy zwiększa się istniejące ryzyko. Gdy zmienia się zakres widmowy, może zmienić się klasyfikacja fotobiologiczna, a monitorowanie dawki musi zostać ponownie wzorcowane.

Jakich dokumentów powinienem żądać przy zakupie systemu UV od 2027 roku?

Deklaracji zgodności UE wymieniającej obowiązujące akty prawne, instrukcji obsługi z danymi dotyczącymi emisji i odległości oceny, dowodu spójności pomiarowej dla monitorowania dawki oraz informacji o ochronie dostępu, wersji oprogramowania i ścieżce aktualizacji.

Stwierdzenia dotyczące przebiegu i gojenia ostrych skutków promieniowania UV opierają się na niemieckich zasadach technicznych dotyczących sztucznego promieniowania optycznego (TROS IOS, część ogólna) wydanych przez Federalny Instytut Bezpieczeństwa i Higieny Pracy, na informacjach opublikowanych przez Federalny Urząd Ochrony przed Promieniowaniem dotyczących ostrych uszkodzeń oczu i skóry oraz na Załączniku 3 do zasad technicznych niemieckiej instytucji ubezpieczenia wypadkowego dla branży budowlanej, który uzasadnia odwracalność fotokeratitis ciągłą regeneracją nabłonka rogówki i spojówki.

Klasyfikacja stopnia ciężkości oraz przypisanie wymaganego poziomu wydajności są zgodne z wykresem ryzyka według EN ISO 13849-1. Poziomy ochrony SRSL0 do SRSL3 pochodzą z projektu normy DIN EN 50742:2026-03, który nie jest wymieniony w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej i dlatego nie daje podstaw do domniemania zgodności.

Do oceny natężenia napromienienia i dawki dostępne są przyrządy spektralne i szerokopasmowe. Spektroradiometr SR900 rejestruje rozkład widmowy i działa bez ruchomych części. RMD Pro obsługuje jednocześnie kilka czujników i zapisuje serie pomiarowe do analizy. Do stałego monitorowania procesu odpowiednie są czujniki UV z wyjściem analogowym, szeregowym lub Ethernet, a do kontroli dawki wewnątrz komory – UV-MAT.

Spójność pomiarową zapewnia laboratorium wzorcujące firmy Opsytec Dr. Gröbel GmbH. Prosimy o kontakt w celu klasyfikacji Państwa systemu.